आकाशमुनिको दशैँको टीका : परदेशमा घर सम्झिँदाको पीडा र माया

यमुना थारू, साईप्रस

दशैँ नेपालीहरूको महान् पर्व हो। दशैँ भन्नेबित्तिकै रातो टीका, पहेँलो जमरा, घरपरिवारको जमघट, ठूलाबडाको आशीर्वाद र बाल्यकालका रमाइला क्षणहरू आँखाअगाडि आउँछन्। दशैँ केवल एउटा चाड मात्र होइन, यो हाम्रो संस्कृति, परम्परा, आत्मीयता र पारिवारिक सम्बन्धसँग जोडिएको भावना पनि हो।

तर समय र परिस्थितिले सबैलाई एउटै ठाउँमा राख्दैन। कोही आफ्नै घरआँगनमा परिवारसँग बसेर दशैँ मनाइरहेका हुन्छन् भने कोही आफ्नो परिवार, गाउँ र देशबाट टाढा परदेशको आकाशमुनि बसेर दशैँ सम्झिरहेका हुन्छन्।

आज म पनि त्यही परदेशमा छु। देश फरक छ, वातावरण फरक छ, जीवन चलाउने तरिका फरक छ। तर मनभित्रका सम्झनाहरू भने आफ्नै गाउँ, घर र परिवारसँग जोडिएका छन्। खेतमा धानका बालाहरु झुलि रहेका होलान, गाउँ  घरमा पिङ युवा यवती बालबालीकाहरु झुल्दै होलान,शहरहरु सुनसान र गाउँ घरहरु कोहलाले गुनज्यमान होला। आकाश हेर्दा आकाश उही लाग्छ, चन्द्रमा हेर्दा चन्द्रमा उही देखिन्छ, तर आफ्नै घरको आँगनमा बसेर दशैँको टीका लगाउँदाको खुसी भने कतै भेटिदैन।

नेपालमा हुँदा दशैँ आउन लागेपछि घरमा छुट्टै रौनक हुन्थ्यो। नयाँ कपडाको उत्साह, घरको सरसफाइ, मिठो परिकारको तयारी र आफन्तसँग भेट्ने खुसीले मन भरिएको हुन्थ्यो। ठूलाबडाको हातबाट निधारमा टीका र जमरा लगाउँदा पाइने आशीर्वादको महत्व त्यतिबेला सामान्य लाग थियो। तर जब आफ्नै घरबाट टाढा पुगिन्छ, तब ती साना लाग्ने क्षणहरू नै जीवनका अमूल्य सम्झना रहेछन् भन्ने महसुस हुन्छ।

परदेशको जीवन बाहिरबाट हेर्दा जति सहज देखिन्छ, भित्रबाट त्यति नै जिम्मेवारी र संघर्षले भरिएको हुन्छ। आफ्नो भविष्य बनाउन, परिवारको सपना पूरा गर्न र जीवनलाई अगाडि बढाउन धेरै कुरा मनभित्रै राखेर अघि बढ्नुपर्छ। चाडपर्वका दिनमा पनि काम र जिम्मेवारीले गर्दा चाहेजस्तो गरी परिवारसँग समय बिताउन पाइँदैन।

दशैँको दिन सामाजिक सञ्जालमा आफ्ना परिवार,आफन्तले साथीहरुले टीका लगाएका तस्बिरहरू देख्दा मन एकछिन आफ्नै घर पुग्छ। समय सँगै सबै परिवर्तन हुदो रहिछ। अहिल्य आएर थाहा भयो। आमाबुबाको आशीर्वाद, दाजुभाइ दिदीबहिनीको माया र परिवारसँग बसेर हाँसेका ती क्षणहरू सम्झनामा ताजा हुन्छन्। मनले चाहन्छ—एकपटक फेरि आफ्नै घरको आँगनमा पुग्न पाए, आफ्नाहरूको हातबाट टीका लगाउन पाए र केही समय भए पनि सबैसँग बसेर खुसी साट्न पाए!

तर जीवन सधैँ आफूले चाहेअनुसार चल्दैन। कतिपय रहरहरू परिस्थितिसँग सम्झौता गरेर मनमै राख्नुपर्छ। कहिलेकाहीँ खुसी देखिनुपर्ने दिनमा पनि मनभित्र घरको सम्झनाले ठाउँ ओगटिरहेको हुन्छ। यही त परदेशको जीवन हो—शरीर काममा व्यस्त हुन्छ, तर मन भने हजारौँ किलोमिटर टाढा आफ्नै घरमा पुगिरहेको हुन्छ।

यद्यपि, परदेशमा हुनु भनेको आफ्नो संस्कृति र परम्पराबाट टाढा हुनु होइन। हामी जहाँ रहे पनि दशैँप्रतिको माया, ठूलाबडाप्रतिको सम्मान र परिवारसँगको सम्बन्ध मनभित्र सधैँ जीवित रहन्छ। निधारमा टीका लगाउन नपाए पनि मनमा आशीर्वाद बोकेर हिँड्न सकिन्छ। घरको आँगनमा उपस्थित हुन नसके पनि सम्झना र मायाले परिवारसँग जोडिइरहन सकिन्छ।

दशैँले हामीलाई एउटा महत्वपूर्ण कुरा सिकाउँछ—खुसी ठूलो घर, धेरै धन वा महँगा उपहारमा मात्र हुँदैन। वास्तविक खुसी आफ्ना मानिससँग बिताएको समय, उनीहरूको माया र एकअर्काप्रतिको सम्मानमा हुन्छ। त्यसैले परदेशको आकाशमुनि बसेर दशैँ सम्झिँदा परिवारको महत्व अझ गहिरोसँग महसुस हुन्छ।

आज म परदेशमा छु, तर मेरो मन आफ्नै देशमा छ। यहाँको आकाशमुनि उभिएर दशैँ सम्झँदा लाग्छ, दूरीले शरीरलाई टाढा बनाउन सक्छ, तर साँचो माया र आत्मीयतालाई टाढा बनाउन सक्दैन।

आकाश उही छ, चन्द्रमा उही छ, दशैँ पनि उही हो; फरक यति मात्र हो—यसपालि टीका लगाउने आफ्नै घरको आँगन टाढा छ।

परदेशमा रहनुभएका सम्पूर्ण नेपाली दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीहरूको जीवनमा सुख, शान्ति, सफलता र खुसी छाओस्। परिस्थितिले टाढा बनाएका परिवारहरू पुनः एक ठाउँमा भेला हुन सकून्। सबैका अधुरा रहर पूरा होऊन् र हरेक घरमा माया, सद्भाव र समृद्धिको उज्यालो फैलियोस्।

सम्पूर्ण नेपालीमा विजयादशमीको हार्दिक मंगलमय शुभकामना!